کاربرد مُدل‌سازی فرکتالی و سه‌بُعدی در اکتشاف مواد معدنی؛ مطالعه موردی گله چاه، شرق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجویی دکتری تکتونیک، گروه زمین شناسی ، دانشگاه بیرجند

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 گروه معدنی شرکت اطلس افروز شرق، مشهد، ایران

10.22077/jt.2025.8824.1198

چکیده

محدوده مورد مطالعه در حدود 135 کیلومتری شمال باختری بیرجند و 47 کیلومتری جنوب باختری سرایان، در استان خراسان جنوبی واقع شده است. به منظور اکتشاف مواد معدنی و تعیین حجم فضاهای خالی، از مُدل‌سازی فرکتالی و مُدل‌سازی سه بُعدی استفاده شد. در مُدل‌سازی فرکتالی، محدوده مورد مطالعه در یک شبکۀ 16 سلولی قرار داده شد و بعد از برداشت عناصر ساختاری، با استفاده از روش شمارش جعبه ای، بُعد فرکتالی تعیین شد. این مُدل‌سازی حاکی از آن است که بیشترین بُعد فرکتالی با مقدار 7313/1 در قسمت باختری منطقه قرار دارد؛ این وضعیت احتمالاً نشان از توده‌های نفوذی در اعماق دارد. با توجه به نتایج بررسی اولین مرحله تنش در زمان ژوراسیک در راستای شمال خاوری- جنوب باختری، مُدل‌سازی سه بُعدی گسل‌ها و رگه‌های معدنی تا عمق 300 متر انجام شد و حجم فضاهای باز و حجم پُر شده با محلول های کانه دار به دست آمد. نتایج این مُدل‌سازی نشان می دهد که حجم فضاهای باز پر شده با محلول کانه‌دار تا عمق 300 متر برابر با 194,951 متر مکعب است؛ به بیان دیگر 11/0 درصد از کل فضاهای باز، با محلول‌های کانه‌دار پُر شده است. بنابراین با توجه به وزن مخصوص سنگ ها (25/3 گرم بر سانتی متر مکعب)، ذخیره ای برابر با حدود 600 هزار تُن به دست می آید که با ذخیره تعیین شده از روش های اکتشافی دیگر (حدود 513,770 تُن)، تطابق خوبی دارد. لذا این روش می تواند به عنوان ابزاری کم هزینه برای اکتشاف و تعیین ذخیرۀ احتمالی مواد معدنی استفاده شود.

کلیدواژه‌ها