زمین ساخت فعال بخش باختری استان کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم زمین ، واحد علوم و تحقیقات ،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

2 مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی، تهران،ایران

3 گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات ،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

4 موسسه ژئوفیزیک،دانشگاه تهران،ایران

5 گروه علوم زمین ،واحد کرج،دانشگاه آزاد اسلامی کرج،ایران

10.22077/jt.2025.9530.1203

چکیده

هدف این پژوهش، بررسی زمین‌ساخت فعال در بخش باختری استان کرمانشاه با استفاده از شاخص‌های ژئومورفیک است. این ناحیه در امتداد گسل‌های مهم زاگرس مرتفع و پیشانی کوهستان قرار دارد و رخداد زمین‌لرزه‌های متعدد و بزرگ، از جمله زمین‌لرزه 7.3 ازگله در سال 2017، اهمیت ارزیابی فعالیت‌های نوزمین‌ساختی آن را دوچندان می‌کند.

برای این منظور، نقشه رقومی ارتفاعی منطقه تحلیل شد و محدوده مورد مطالعه به 220 حوضه آبریز تقسیم گردید که از میان آن‌ها، 197 حوضه به‌طور کامل در باختر استان قرار داشت. شاخص‌های ژئومورفیک شامل انتگرال فرازسنجی (HI)، عدم تقارن حوضه زهکشی (AF)، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن (Vf)، پیچ‌وخم پیشانی کوهستان (Smf) و شکل حوضه زهکشی (Bs) برای این حوضه‌ها محاسبه شد.

نتایج نشان داد بسیاری از حوضه‌ها دارای کشیدگی و کج‌شدگی بوده و از فعالیت تکتونیکی بالا تأثیر پذیرفته‌اند. بر اساس ترکیب شاخص‌ها، شاخص زمین‌ساخت فعال نسبی (Iat) به‌دست آمد و منطقه به چهار پهنه تقسیم شد: پهنه با فعالیت خیلی بالا (22.3 درصد)، فعالیت بالا (70.6 درصد)، فعالیت متوسط (6.1 درصد) و فعالیت پایین (1 درصد). مقایسه این نتایج با رومرکز زمین‌لرزه‌های دستگاهی نشان داد که مناطق با شاخص‌های بالاتر همپوشانی چشمگیری با لرزه‌خیزی اخیر دارند.

در مجموع، یافته‌ها حاکی از آن است که بخش باختری استان کرمانشاه در دوران کواترنری تحت تأثیر زمین‌ساخت فعال قرار داشته و رخداد زمین‌لرزه‌های بزرگ، همچون زمین‌لرزه ازگله، پدیده‌ای غیرمنتظره نبوده است. این نتایج بر ضرورت توجه به خطر لرزه‌ای و برنامه‌ریزی مدیریت ریسک در منطقه تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

زمین ساخت
دوره 7، شماره 28
دی 1402 شناسه مقاله:4

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار