زمین ساخت

زمین ساخت

بررسی زمین‌ساخت فعال شرق کوهزاد زاگرس براساس شاخص‌های زمین‌ریختی و شواهد سنجش ‌از دور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه اصفهان
2 گروه زمین شناسی، دانشگاه اصفهان، خیابان هزار جریب، ایران
10.22077/jt.2026.10831.1217
چکیده
کمربند چین‌خورده–رانده زاگرس به‌عنوان بخش مهمی از سامانه برخورد صفحات عربی و اوراسیا، یکی از فعال‌ترین پهنه‌های تکتونیکی ایران است. مرز جنوب‌شرقی این کمربند با پهنه فرورانش مکران ناحیه‌ای انتقالی و پیچیده ایجاد کرده که با تغییرات سریع در رژیم تنش و نرخ بالاآمدگی همراه است. در این پژوهش برای ارزیابی میزان فعالیت زمین‌ساختی در بخش شرقی زاگرس، سه شاخص پیچ‌وخم پیشانی کوهستان (Smf)، ضریب شکل حوضه (Ff) و گرادیان طولی رودخانه (SL) محاسبه و تحلیل شدند. در مجموع 119 پیشانی کوهستان و 66 حوضه زهکشی با استفاده از داده‌های SRTM و شبکه آبراهه‌ها بررسی شدند. همچنین به منظور شناسایی ساختارهای تکتونیکی، خطواره‌ها از تصاویر Landsat 8 استخراج و برای تدقیق محل و امتداد گسل‌های اصلی به کار گرفته شدند. نتایج نشان می‌دهد که بخش شرقی زاگرس از نظر زمین‌ساختی بسیار فعال است. پیشانی‌های کوهستان دارای مقادیر پایین Smf بوده و هندسه مستقیم آن‌ها بیانگر نقش راندگی‌های اصلی نظیر راندگی اصلی زاگرس و گسل زاگرس مرتفع است. شاخص Ff نشان می‌دهد حوضه‌های باریک و کشیده با مقادیر کمتر از 0.17 عمدتاً در مجاورت گسل‌های فعال میناب، گنو، دهران و بشاگرد قرار دارند. شاخص SL دامنه تغییرات گسترده‌ای داشته و بیشترین مقدار آن بیش از 8000 است که گویای ناهمگنی زیاد در میزان بالاآمدگی و کنترل شدید ساختاری بر شبکه زهکشی است. بر اساس شاخص IAT نیز بخش قابل توجهی از حوضه‌ها در رده‌های فعالیت زمین‌ساختی زیاد تا بسیار زیاد طبقه‌بندی می‌شوند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 اردیبهشت 1405