زمین ساخت

زمین ساخت

ارزیابی زمین ساخت فعال با استفاده از روش نوین فرکتالی گرادیان شیب رودخانه‌ها در شمالغرب صحنه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور مرکز بیرجند
2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی سینا، همدان
3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22077/jt.2026.11065.1222
چکیده
شاخصهای زمین ریختی ابزارهای ارزشمندی هستند که جهت شناسایی مناطق فعال زمین ساختی بکار می‌روند. شاخص گرادیان رودخانه (SL) یکی از شاخص‌های مهم جهت تفکیک مناطق فعال می باشد. در مقایسه با سایر شاخصهای ریخت شناسی، حساسترین شاخص نسبت به بالا آمدگی است. این شاخص نسبت به مقاومت سنگها در طول مسیر جریان حساس است و بنابر این جنس لیتولوژی هم می‌تواند بر مقدار SL مؤثر باشد. در این تحقیق برای اولین بار خصوصیت فرکتالی گرادیان رودخانه را معرفی و از آن برای بررسی زمین ساخت فعال و نیز بررسی وضعیت ساختاری غرب ایران بهره جستیم. برای مقایسه تأثیر گسل و مقاومت سنگها بر این دو پارامتر و شناسایی عملکرد آنها در تشخیص مناطق فعال، ابتدا واحدهای سنگ‌شناسی منطقه در پنج کلاس مقاومتی گروه‌بندی شدند. سپس رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) برای بررسی تغییرات محلی داده‌های SL/FD نسبت به فاصله از گسل اعمال شد تا تأثیر گسل را آشکار کند. ابعاد فرکتالی بدست آمده، نقاط ضعف شاخص SL، از جمله حساسیت به مقاومت سنگها و دانه بندی را نداشته، علاوه بر مشخص کردن گسلهای راندگیی، گسلهای امتداد لغز را نیز نمایان می‌سازد که تطبیق خوبی با گسهای برداشت شده در منطقه دارند. همچنین آنالیز مربوطه ساختارهای فعالی را مشخص می‌سازد که گاها از دید زمین شناسان مخقی مانده‌اند. احتمالا این ساختارها گسلهای آنتی ریدل از گسل صحنه باشند. همجواری این ساختارها با شهرهایی چون کامیاران، سنقر، موچش و ستار نیازمند بررسیهای بیشتر جهت خطر پذیری زمین لرزه است.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 خرداد 1405