زمین ساخت

زمین ساخت

نقش پهنه های برشی به عنوان کنترل کننده های ساختاری در شکل گیری طلای تیپ کوهزاد با نگاهی بر اندیس های طلا در پهنه سنندج_سیرجان، غرب ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 گروه زمین شناسی دانشکده علوم دانشگاه ارومیه ارومیه ایران
3 گروه زمین شناسی دانشکده علوم دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
10.22077/jt.2026.11910.1232
چکیده
توزیع مکانی کانسارهای طلای تیپ کوهزاد در بسیاری از کمربندهای کوهزایی با سامانه‌های گسلی و پهنه‌های برشی ارتباط دارد. با این حال، حضور پهنه برشی به‌تنهایی بیانگر کانه‌زایی نیست و شناسایی بخش‌های مؤثر آن نیازمند بررسی هم‌زمان هندسه، کینماتیک، تمرکز واتنش و شواهد دگرسانی و رگه‌زایی است. در این پژوهش، نقش پهنه‌های برشی و ساختارهای وابسته در کنترل مکانی کانی‌سازی طلای تیپ کوهزاد در شمال‌غرب زون سنندج–سیرجان، غرب ایران، با تلفیق مطالعات ساختاری، تحلیل هندسی و سینماتیکی و مطالعات ریزساختاری بررسی شد. داده‌های ساختاری از ۳۸ ایستگاه برداشت و ارتباط فضایی اندیس‌های طلا با پهنه‌های برشی، گسل‌ها، شکستگی‌ها، رگه‌های کوارتزی و ساختارهای مرتبه دوم ارزیابی شد. مطالعات ریزساختاری بر مقاطع نازک در صفحه XZ و با تأکید بر فابریک‌های S–C، پورفیروکلاست‌های چرخیده، میلونیتی‌شدن، تمرکز واتنش و روابط کانی‌های اپک با برگوارگی انجام گرفت. نتایج نشان می‌دهد که دگرشکلی در منطقه ناهمگن بوده و در پهنه‌های برشی متمرکز شده است و مؤلفه راست‌بر غالب است. برگوارگی‌های نوار برشی، چین‌های نامتقارن Zشکل، لنزهای برشی، رگه‌های کوارتزی چین‌خورده و بودین‌شده و ریزساختارهای برشی، تداوم دگرشکلی از مقیاس ناحیه‌ای تا میکروسکوپی را نشان می‌دهند. تحلیل Fry نیز ناهمسانگردی و تغییرات شدت واتنش را تأیید کرد و نسبت محوری فابریک در صفحه XZ را 1.40 تا 2.70 نشان داد. تلفیق این شواهد بیانگر کنترل ساختاری سلسله‌مراتبی است؛ به‌گونه‌ای که پهنه‌های برشی و گسل‌های بزرگ‌مقیاس مسیرهای اصلی انتقال سیالات و ساختارهای فرعی، شکستگی‌های متقاطع، نواحی کششی و گذار شکل‌پذیر–شکننده، محل‌های مناسب تمرکز سیالات و کانی‌سازی را فراهم کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 27 مهر 1405